Ljudski resursi

  • Radna snaga - zaposlenost

    Opština ima 4.080 zaposlenih od čega:

    ·      Prerađivačka industrija i poljoprivreda 877

    ·       Trgovina 922

    ·       Saobraćaj i usluge 42

    ·       Javni sektor 293

    ·       Obrazovanje 410

    ·       Ugostiteljstvo 231

    ·       Ostalo 924

     

     

  • Zaposlenost prema grupacijama

     

    MSP sa 1.470 zaposlenа

    ·       Prerađivačka industrija: 606

    ·       Trgovina na veliko i malo: 476

    ·       Zdravstvena zaštita i socijalni rad: 141

    ·       Saobraćaj i skladištenje: 133

    ·       Stručne, naučne i tehničke usluge: 63

    ·       Poljoprivreda, šumarstvo i ribolov: 51

     

  • Obrazovna struktura i obrazovni profili

     

    ·       1 visoka škola – 7 fakulteta i 14 obrazovnih profila

    ·       2 srednje škole sa 11 obrazovnih profila u mašinskoj, poslovno-pravnoj, ekonomskoj, poljoprivrednoj, trgovačkoj i zdravstvenoj struci

    ·       4 osnovne škole

     

  • Univerzitetski centri i obrazovni profili

     

    ·       Univerzitet Apeiron Banja Luka – izdvojeno odjeljenje u Novom Gradu u svom sastavu ima slijedeće fakultete i obrazovne profile koje školuje:

    ·       Saobraćajni fakultet – Diplomirani inženjer saobraćaja;

    ·       Fakultet pravnih nauka – Diplomirani pravnik i Diplomirani pravnik poslovnog prava;

    ·       Fakultet informacionih tehnologija – Diplomirani informatičar;

    ·       Fakultet filoloških nauka – Profesor ruskog jezika i književnost i Diplomirani filologprevodilac;

    ·       Fakultet poslovne ekonomije – Diplomirani ekonomista;

    •  Fakultet sportskih nauka – Diplomirani menadžer u sportu,Diplomirani trener i Profesor   fizičkog vaspitanja;

    ·       Fakultet zdravstvenih nauka – Diplomirani medicinar, Diplomirani menadžer zdravstvene zaštite, Diplomirani medicinar-fizioterapeut i Diplomirani medicinsko-labaratorijski inženjer.

     

    ·       Univerzitet u Banja Luci i ICBL– Inovacioni centar B.Luka– udaljen 90 km.

     

ZAPOŠLJAVANJE – UGOVORI I USLOVI

Radni odnos se zasniva ugovorom o radu kojim se uređuju prava, obaveze i odgovornosti između poslodavaca i radnika.

Opšti uslovi za zasnivanje radnog odnosa zaključivanjem ugovora o radu između poslodavca i radnika, uređeni su Zakonom o radu  („Službeni glasnik Republike Srpske“, broj 01/16 i 66/18).

Posebni uslovi za zasnivanje radnog odnosa se utvrđuju u odnosu na konkretno radno mjesto i utvrđuju se Opštim kolektivnim ugovorom i pravilnikom o radu.

Forma i sadržina ugovora o radu definisana je članom 35. Zakona o radu i Pravilnikom o obrascima ugovora o radu („Službeni glasnik Republike Srpske“, broj 18/16). Detaljnije o zakonskoj regulativi koja uređuje ovu oblast možete saznati na internet stranici Ministarstva rada i boračko-invalidske zaštite.

 

ODMORI I ODSUSTVA


Radnik koji radi sa punim radnim vremenom ima pravo na odmor u toku radnog vremena u trajanju od 30 minuta.
 Radnik ima pravo na dnevni odmor između dva uzastopna radna dana u trajanju od namjanje 12 časova, a radnici zaposleni u poljoprivredi i na sezonskim poslovima, najmanje 10 časova neprekidno. Radnik ima pravo na sedmični odmor u trajanju od najmanje 32 časa neprekidno. Radnik koji ima najmanje šest mjeseci neprikidnog rada, ima pravo na godišnji odmor u trajanju od najmanje 20 radnih dana.

Detalji o odmorima radnika su propisani članom 75. do 95. Zakona o radu (“Službeni glasnik Republike Srpske” broj 1/16 i 66/18) Radnici imaju pravo i na plaćeno odsustvo najmanje 5 radnih dana u kalendarskoj godini u slučajevima propisanim članom 89. Zakona o radu i neplaćeno odsustvo do tri dana u kalendarskoj godini shodno članu 92.Zakona o radu.

 

OTKAZ UGOVORA


Prestanak ugovora o radu je moguć iz više razloga, shodno članu 175. Zakona o radu  (“Službeni glasnik Republike Srpske”, broj: 1/16).

Prestanak radnog odnosa detaljnije je definisan je članovim 175. do 197. Zakona o radu. (“Službeni glasnik Republike Srpske”, broj: 1/16)

 

Navodimo najčešće razloge:


Otkaz ugovora o radu od strane poslodavce je moguć:

·          Ako radnik izvrši težu povredu radnih obaveza

·          Ako se iz ekonomskih, organizacionih i tehnoloških razloga ukaže potreba za prestankom rada radnika

·          Ako radnik, s obzirom na svoje stručne i radne sposobnosti, ne može uspješno izvršavati radne obaveze ugovora o radu

·          Ako se radnik, u roku od pet radnih dana od dana isteka neplaćenog odusustva ili mirovanja prava iz radnog odnosa, ne vrati na rad

Otkaz ugovora o radu od strane radnika

Radnik ima pravo do poslodavcu otakaže ugovor o radu ako

·          Poslodavac izvrši povredu svojih obaveza iz ugovora o radu

·          Ako su te povrede takve da se s osnovom ne može očekivati da radnik nastavi rad kod poslodavca

·          Kao i u slučaju da radnik ne želi da nastavi rad kod poslodavca.

 

PENZIJSKO – INVALIDSKO OSIGURANJE

 Sistem penzijskog i invalidskog osiguranja Republike Srpske ustrojen je u skladu sa načelom međugeneracijske solidarnosti  i pripada sistemima koji se uobičajeno označavaju kao  PAYG sistemi. Postojeći sistem penzijskog i invalidskog osiguranja, u suštini funkcioniše tako što se iz zarada zaposlenih izdvajaju doprinosi iz kojih se finansiraju prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja. Zakonom o penzijskom i invalidskom osiguranju („Službeni glasnik Republike Srpske“, br. 134/11, 82/13 i 103/15), ustanovljeno je obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje i uređena su prava i obaveze po osnovu tog osiguranja.

Takođe, zakonom je ustanovljena i mogućnost da se lica koja nisu obuhvaćena obaveznim osiguranjem osiguraju na dobrovoljno penzijsko i invalidsko osiguranje.Osigurani rizici u smislu Zakona su starost, invalidnost i smrt osiguranika ili korisnika prava. U zavisnosti od nastupanja osiguranog rizika, prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja su za slučaj starosti – starosna penzija, za slučaj invalidnosti – invalidska penzija i prava po osnovu preostale radne sposobnosti,  za slučaj smrti osiguranika, odnosno korisnika lične penzije – porodična penzija. Uslovi za sticanje ovih prava utvrđeni su Zakonom.

Za ostvarivanje prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja, kao i utvrđenih potreba i interesa u oblasti ovog osiguranja, osnovan je Fond za penzijsko i invalidsko osiguranje, čija je djelatnost od posebnog društvenog interesa. Fond je osnovan i postoji radi obezbjeđenja i ostvarivanja prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja za teritoriju Republike Srpske. Na internet stranici Fonda objavljuju se novosti iz oblasti penzijskog i invalidskog osiguranja, a mogu se pronaći odgovori na različita pitanja iz ove oblasti.

 

Na osnovu Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju, doneseni su i sljedeći podzakonski akti:

·          Uredba o medicinskom vještačenju u penzijskom i invalidskom osiguranju („Službeni glasnik Republike Srpske“, broj 2/13),

·          Pravilnik o listi tjelesnih oštećenja („Službeni glasnik Republike Srpske“, broj 116/12),

·          Pravilnik o listi profesionalnih bolesti („Službeni glasnik Republike Srpske“, broj 116/12) i

·          Pravilnik o postupku utvrđivanja radnih mjesta na kojima se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem („Službeni glasnik Republike Srpske“, br. 57/13 i 45/14).

 

Međunarodni ugovori (sporazumi) o socijalnom osiguranju

Za sistem penzijskog i invalidskog osiguranja,od velikog značaja su međudržavni ugovori o socijalnom osiguranju koje je Bosna i Hercegovina zaključila sa drugim državama radi regulisanja međusobnih prava i obaveza u ovoj oblasti. Zaključeni su i ratifikovani bilateralni sporazumi sa Austrijom, Hrvatskom, SR Jugoslavijom, Turskom, Makedonijom, Slovenijom, Belgijom, Mađarskom i Luksemburgom. U toku su pregovori za zaključivanje sporazuma o socijalnom osiguranju sa Crnom Gorom, Kanadom, Australijom, Holandijom, Švajcarskom, Češkom i NJemačkom. Inicirano je zaključivanje sporazuma o socijalnom osiguranju, i postupci su u različitim fazama, sa sljedećim državama: Republika Francuska, Novi Zeland, Švedska, Danska, Italija, Grčka, Ujedinjeni Arapski Emirati, Bugarska, Moldavija, Rumunija, Norveška, i Indija. Prema Bečkoj konvenciji o sukcesiji država, za države nasljednice na prostoru bivše SFRJ, nastala je, između ostalog, i obaveza pruzimanja i izvršavanja zadataka bivše federalne države iz ugovora o socijalnom osiguranju zatečenih na snazi i u primjeni prilikom prestanka njenog postojanja. Riječ je o sljedećim državama: Bugarska, Češka, Danska, Francuska, Italija, Holandija, Norveška, Poljska, Rumunija (samo zdravstvo), NJemačka, Švedska, Švajcarska, Velika Britanija i Egipat (recipročna isplata penzija).

 

ZDRAVSTVENO OSIGURANJE


Obaveznim zdravstvenim osiguranjem obuhvaćeni su svi građani RS i druga lica u skladu sa Zakonom o zdravstvenom osiguranju («Službeni glasnik RS» br. 18/99, 51/01, 70/01, 51/03, 57/03, 17/08, 01/09, 106/09).

Strani državljani koji su u radnom odnosu u Republici Srpskoj prijavljuju se na zdravstveno osiguranje u Poreskoj upravi RS.

Lica koja dolaze iz zemalja sa kojima BiH ima potpisan sporazum o socijalnom osiguranju zdravstvenu zaštitu ostvaruju na način predviđen potpisanim sporazumima.

 

Zemlje sa kojima je zaključen sporazum:

·          Srbija http://www.rzzo.rs/

·          Crna Gora http://fzocg.me/

·          Hrvatska http://www.hzzo-net.hr/

·          Slovenija http://www.zzzs.si/

·          Makedonija http://www.fzo.org.mk/

·          NJemačka http://www.dvka.de/

·          Austrija http://www.sozialversicherung.at

·          Turska http://www.sgk.gov.tr/

·          Holandija http://www.cvz.nl/

·          Italija http://www.ministerosalute.it/

·          Švajcarska http://www.kvg.org/(samo u slučaju povreda na radu)

·          Mađarska

·          Belgija  http://www.inami.fgov.be/

·          Belika Britanija http://www.nhs.uk/

·          Luksemburg,

·          Češka  www.mvcr.cz/clanek

·          Slovačka


Više informacija o zdravstvenom osiguranju u Republici Srpskoj možete pročitati na internet adresi http://www.zdravstvo-srpske.org/

 

Zaštita i zdravlje na radu


Zaštitu i zdravlje na radu obezbjeđuje i sprovodi svako pravno i fizičko lice koje zapošljava jednog ili više radnika. Zaposleno lice /radnik/ca ostvaruje zaštitu i zdravlje na radu u skladu sa Zakonom o zaštiti na radu  („Službeni glasnik Republike Srpske“, broj 1/08 i 13/10),  i podzakonskim aktima iz oblasti zaštite i zdravlja radnika.
 Svaki poslodavac  dužan  je nakon otpočinjanja sa radom, djelatnošću kojom se bavi da od Ministarstva rada i boračko-invalidske zaštite pribavi rješenje o ispunjenosti uslova iz oblasti zaštite i zdravlja na radu, s tim da je razlika u dostavljanju dokumentacije, ako poslodavac zapošljava do 10 radnika ili preko 10 radnika. Za podnošenje zahtjeva za pribavljanje rješenja o ispunjenosti uslova, bez obzira koliko poslodavac zapošljava radnika taksa je 10 KM.

Poslodavac ima obavezu da izvrši procjenu rizika na radnom mjestu i u radnoj sredini za sve zaposlene radnike, a procjenu obavljaju licencirane institucije koje posjeduju licencu Ministarstva rada i boračko-invalidske zaštite. Više informacija iz ove oblasti nalazi se na sajtu Ministarstva rada i boračko-invalidske zaštite (oblast zaštita na radu).

 

Strani radnici – radna dozvola

Pored opštih uslova utvrđenih zakonom, uslova određenih kolektivnim ugovorom i opštim aktima poslodavca, stranac mora da ispunjava i poseban uslov da ima radnu dozvolu izdatu od strane Zavoda za zapošljavanje Republike Srpske. Radnu dozvolu za zaključivanje ugovora o radu sa strancem izdaje filijala Zavoda za zapošljavanje nadležna prema sjedištu poslodavca, a na osnovu zahtjeva istog. Izdavanje radnih dozvola definisano je Zakonom o zapošljavanju stranaca i lica bez državljanstva („Službeni glasnik Republike Srpske”, br. 24/09 i 117/11). Stranci sa odobrenim stalnim boravkom u BiH, stranci sa odobrenom međunarodnom zaštitom u BiH i stranci sa odobrenom privremenom zaštitom imaju pravo na rad u Republici Srpskoj kao i njeni građani, bez obaveze pribavljanja radne dozvole.


Filijala Zavoda ne može izdati radnu dozvolu ako na evidenciji nezaposlenih u birou prema sjedištu poslodavca ima nezaposlenih lica odgovarajuće stručne spreme, koja ispunjavaju uslove tražene zahtjevom osim u slučajevima kada nezaposleno lice sa evidencije odbije zaposlenje u traženoj struci.

 

Izuzetno od ovog rješenja, stranim ulagačima ili osnivačima privrednog društva, odnosno preduzeća sa sjedištem u Republici, filijala Zavoda će izdati radnu dozvolu bez obzira da li na evidenciji nezaposlenih ima lica koja ispunjavaju uslove tražene zahtjevom za izdavanje radne dozvole.

Ukratko o potrebnoj dokumentaciji:

·          Ljekarsko uvjerenje samo kod prvog zahtjeva

·          Nije potrebno nostrifikovati diplomu, ovjerena kopija diplome kao dokaz

·          Vrijeme obrade kratko.

Uz zahtjev za izdavanje radne dozvole poslodavac je dužan da priloži:

·          rješenje o registraciji, nadležnog organa za obavljanje djelatnosti poslodavca,

·          podatke o strancu sa kojim namjerava zaključiti ugovor o radu ili drugi odgovarajući ugovor, a naročito: ime i prezime, imena i prezimena roditelja, datum rođenja, pol, mjesto prebivališta i adresu stanovanja u zemlji porijekla, broj datum i mjesto izdavanja važećih putnih isprava,

·          podatke o radnom mjestu ili vrsti posla, te uslovima rada,

·          obrazloženje o opravdanosti zapošljavanja stranca – opis posla na koji se stranac zapošljava i vrsta stručne spreme i stručnih znanja i kvalifikacija koji se traže za obavljanje tog posla,

·          ljekarsko uvjerenje (samo prilikom prve radne dozvole) i

·          ovjerenu kopiju pasoša.

 

STRANI RADNICI – BORAVIŠNA DOZVOLA

Strano lice koje radi u Republici Srpskoj dužno je pored radne, posjedovati i boravišnu dozvolu. Izdavanje boravišnih dozvola ima zakonsko uporište u Zakonu o strancima  («Službeni glasnik BiH», br. 88/15).

Potrebna dokumentacija za odobrenje_produženje privremenog boravka u BiH stranim državljanima